Biznesy różne - Halprin

 

Zakład Mechaniczny, Wyroby Cementowe, Skład Maszyn i Narzędzi Rolniczych, Fabryka świec i mydła oraz skład nafty

J. Halprin - Jędrzejów, ulica Klasztorna Nr. 27.

Telefon Nr. 25.

Źródło / source:

Kalendarz przemysłu i handlu na 1927

Yehoyneson [Yehonatan] Halpern

Yehoyneson Halpern (April 1877-July 15, 1918)

 

He was born in Zharki (Żarki), Petrikov district, Poland.  He drew his lineage from Yehonatan Eybeshits (Jonathan Eybeschütz).  He studied in religious primary schools and yeshivas until age eighteen and earned the reputation of a child prodigy.  He only began to concern himself with secular education after marrying.  He studied natural science, mathematics, and foreign languages. He subsequently became a merchant in Jędrzejów, Kielce district, Poland.  Beginning in 1908, he wrote poetry, short stories, and, principally, dramas.  Two of his plays were published in 1913: Sheyndele in three acts; and Muter un zun (Mother and son), a one-act play—both by the press of A. Gitlin in Warsaw.  At the time these plays came to the attention of Yiddish critics and were staged by amateur circles.  Among his unpublished writings were: Der alter dikhter (The old poet), a dramatic poem in three acts; Keyn veg tsurik (No road back), a drama in two acts (translated into German by Paul Barkin); Untergehakte fliglen (Cut wings), a drama in four acts; Familye bromberg (The family Bromberg), a drama in three acts; Der geferlekher retsept (The dangerous recipe), a comedy in one act; Purim-shpiler (Purim players), a children’s comedy in three acts.  His one-act play Muter un zun was published in Cincinnati in 1923 in an English translation by Etta Block.  He also left a volume of poetry, a volume of poetry in prose, and a volume of tales.  He died in Jędrzejów.  His archive was left in the hands of his son, Dr. Yekhiel Halpern in Tel Aviv.

Sources: Zalmen Reyzen, Leksikon, vol. 1 (with a bibliography); Z. Zilbertsvayg, Leksikon fun yidishn teater (Handbook of the Yiddish theater), vol. 1 (with a bibliography).

Źródło / source:

https://yleksikon.blogspot.com/2016/01/yehoyneson-halpern.html

Yehonatan Halpern

 

 

Born in April 1877 in Zharki [Żarki], Pietrkow [Piotrków] Gubernia, Poland, into a well-to-do Chassidic business family. He received a religious education, and at first after his marriage he took up a secular education. He earned a diploma in natural science, mathematics and language. H. had taken up with commerce. For a short time he was active in the union movement. 1908 -- began to write novels. 1913 -- published his first drama, "Sheyndele, a drama in three acts", and the one-acter "Muter un zun" (publisher A. Gitlin, Warsaw), which had drawn the attention of various amateur circles.

Among his unpublished writings, H. left: "Der alter dikhter", a dramatic poem in three acts, "Keyn veg tsurik", a drama in three acts (translated into German by Paul Barkhin, and was taken into production in Berlin's German Lessing Theatre. However, it was not staged due to the outbreak of the war), "Untergehakte fliglen", a drama in four acts, "Familye bromberg", a drama in three acts, "Der geferlekher retsept", a comedy in one act, and "Purim-shpiel", a children's comedy in three acts.

H.'s one-acter "Muter un zun" in 1923 was published in Cincinnati, in the English translation of Yetta Bloch.

On 15 July 1918 H. passed away in the town of Yendzhev.

• Zalmen Reyzen -- "Lexicon of Yiddish Literature", pp. 768-9.
• Y. M. Gimpel -- Yehanatan halperin, "Bikher velt", Warsaw 2, 1922.

Źródło / source:

http://www.museumoffamilyhistory.com/yt/lex/H/halpern-yehonatan.htm

Paraliż kas

Wybuch wojny sparaliżował działalność kas kredytowych

Jędrzejów. Przed wybuchem pierwszej wojny światowej w powiecie jędrzejowskim istniało aż 20 kas pożyczkowo-oszczędnościowych i towarzystw kredytowych. Po rozpoczęciu działań wojennych niemal wszystkie przerwały działalność.

Idea spółdzielczości kredytowej na ziemiach polskich rozwinęła się w drugiej połowie XIX w. Pierwsze instytucje tego typu powstały w Wielkopolsce i Galicji. Prawdziwy rozkwit kas pożyczkowo-oszczędnościowych nastąpił jednak w latach 90. XIX i w pierwszej dekadzie XX w. Przyczynił się do tego Franciszek Stefczyk, który wymyślił, że spółdzielnie kredytowe powinny działać na niewielkim terenie, gdzie ludzie się znają i mają do siebie zaufanie. Od tego czasu kasy pożyczkowe „typu Stefczyka” zaczęły powstawać jak grzyby po deszczu.

Uchwycenie początków tego typu organizacji jest bardzo trudne, gdyż brakuje źródeł historycznych. Pewne światło na tę sprawę rzucają jednak akta okupacyjnych władz austriackich z okresu pierwszej wojny światowej, przechowywane w Archiwum Państwowym w Kielcach, w zespole c.k. Komenda Obwodowa w Jędrzejowie.

Z akt tych wynika, że 26 lipca 1915 r. szef komendy obwodowej zażądał od wójtów wszystkich gmin wchodzących w skład powiatu jędrzejowskiego podania informacji na temat działalności towarzystw kredytowych i kas pożyczkowo-oszczędnościowych. W ciągu kilkunastu następnych dni wpłynęły odpowiedzi z wszystkich 14 gmin z całego powiatu. Z raportów wójtów wynika, że przed wybuchem wojny instytucje kredytowe działały we wszystkich gminach, za wyjątkiem Brzegów. Ogółem na naszym terenie działało 12 gminnych kas pożyczkowo-oszczędnościowych oraz osiem towarzystw kredytowych, niekiedy zwanych „prywatnymi”. Kasy pożyczkowe działały w 12 gminach, za wyjątkiem wspomnianych Brzegów i Sędziszowa. Co ciekawe, w niektórych gminach istniały dwie takie instytucje. Taka sytuacja była w Mierzwinie, gdzie wymieniano „pierwszą” i „drugą” gminną kasę pożyczkowo-oszczędnościową. „Pierwsza” zasięgiem swojego działania obejmował wsie leżące na północy, „druga” – na południu gminy. Towarzystwa kredytowe działały natomiast tylko w siedmiu gminach: dwie w Jędrzejowie oraz po jednej w Wodzisławiu, Nawarzycach, Sędziszowie, Prząsławiu, Mierzwinie i Małogoszczu.

Z raportów przedstawianych przez wójtów gmin wynika, że po wybuchu wojny wszystkie instytucje kredytowe zaprzestały działalności. Przyczyniła się do tego oczywiście zawierucha wojenna. W sposób dobitny wyraził to wójt Wodzisławia, który do komendy obwodowej pisał: „tak kasa pożyczkowo-oszczędnościowa, jak i towarzystwo kredytowe od początku wojny dotąd nie były czynne z powodu zajęcia przez wojska lokali i niezgłaszanie się dotąd mieszkańców”.

W niektórych wypadkach można było mówić o swoistej wegetacji kas. Wznawiały one działalność tylko wówczas, gdy ktoś chciał zwrócić pieniądze, co jednak zdarzało się bardzo rzadko. Na ten aspekt sprawy zwracał na przykład uwagę wójt Jędrzejowa, gdzie działały trzy instytucje kredytowe: „Wymienione towarzystwa są obecnie czynne o tyle, o ile który z dłużników dobrowolnie zechce uiścić zaciągnięty przed wojną dług. [W] takim razie przyjęte kwoty natychmiast wypłaca się osobom, które wniosły wkłady przed wojną, a obecnie proszą o zwrot takowych. Nowych zaś wkładów nie przyjmuje się i pożyczek nie udziela się”.

Jedyną instytucją, która w miarę bez szwanku przetrwała wojenną zawieruchę, było Towarzystwo Kredytowe w Małogoszczu, które w okresie od końca 1914 do marca 1915 r. zawiesiło działalność, ale już 1 kwietnia 1915 r. wznowiło przyjmowanie wpłat i udzielanie pożyczek.

Austriacka komenda obwodowa w Jędrzejowie sondowała też wójtów, na ile jest możliwe wznowienie działalności kas pożyczkowych. W tym jednak wypadku odpowiedzi były z reguły negatywne. Podstawowym powodem takiej postawy były obawy ludności –sugerowano więc odłożenie momentu wznowienia działalności do czasu zakończenia wojny. Wydaje się jednak, że najważniejszą przyczyną uniemożliwiającą szybkie wznowienie działalność był niepewność co do przyszłości oraz brak zaufania do władz okupacyjnych. Najbardziej dobitnie wyraził te obawy wójt Nawarzyc: „Przywrócenie na powrót do życia tych kas byłoby pożądanym, gdyż osoby, które pownosiły pieniądze-wkłady do tych kas nie mogą korzystać ani z procentów, ani też z kapitałów, ponieważ dłużnicy nie spłacają zaciągniętych pożyczek. Zachodzi i w tym różnica, iż dłużnicy z powodu obowiązującego kursu pieniędzy jednej korony [środek płatniczy na obszarze okupacji austriackiej – przyp. Red.] za pół rubla spłaciliby długi z chęcią, a właściciele wkładów i osoby chcące nabyć nowych pożyczek 1 korony za pól rubla nie chcą przyjmować, gdyż w kursie handlowym korony za pól rubla nie przyjmują”.

Poniżej zamieszczamy wykaz kas pożyczkowo-oszczędnościowych i towarzystw kredytowych działających w powiecie jędrzejowskim przed wybuchem I wojny światowej.

(...)

Miasto Jędrzejów

(...)

Jędrzejowskie Towarzystwo Wzajemnego Kredytu. Zarząd: Izaak Ickowicz – prezes, C. D. Sobel i D. Ryterband – członkowie; rada towarzystwa: Salamon Rychter z gminy Korzecko, J. Rakowski, M. Bleslauer, C. Enoch, J. Halpryn, C. Breslauer i J. D. Zelcer z Jędrzejowa.

(...)

 

Źródło / source:

Wybuch wojny sparaliżował działalność kas kredytowych - Michał Ślusarek

http://www.jedrzejowska.net/wybuch-wojny-sparalizowal-dzialalnosc-kas-kredytowych/

Telefony

(…)
Jędrzejów, (...) strona 156, zajmuje całą kolumnę, 77 abonentów. (...) Z książki telefonicznej wyłania się obraz miasta z ambicjami, pełnego przedsiębiorczych mieszkańców. (...) Banków było aż pięć, w tym Bank Kupiecki Borucha Maneli przy Rynku 4 (numer telefonu 30).

(...)

Lekarzem Powiatowym (numer 17) był oczywiście dr Przypkowski, Rynek 6, w Jędrzejowie imię nie było mu potrzebne (...).

A z adresów bardziej powszednich: (...) 25 to J. Halprin, fabr. świec i mydła, 11-go Listopada 107, Fabryka wyrobów Żelaznych „Metalpol” Ickowicza i Dykermana, bez adresu, za to z telefonem o szczęśliwym numerze 13. Pod 34 ciekawa firma: Młyn i tartak parowy, elektrownia Renoma, Pińczowska 26, właściciele Werdygier i Szpilberg. (...) Mojżesz Wargoń przy Klasztornej 11 importował i eksportował ziemiopłody, posługując się telefonem numer 7, pod 58 dzwoniło sie do Abrama Zylberszaca, właściciela składu szkła przy Rynku 9. Jędrzejowa dosyć. Dziwne tylko, że na stację kolejową dodzwonić się nie było sposobu.
(…)

Źródło:
Świętokrzyskie. Środowisko, dziedzictwo kulturowe, edukacja regionalna - nr 17, Kielce lipiec 2016

na podstawie:
Spis Abonentów Państwowych i Koncesjonowanych Sieci Telefonicznych w Polsce (z wyjątkiem m. st. Warszawy) 1931/32 r.

Skład nafty, fabryka świec i mydła - I. Halprin

Skład Nafty, Fabryka Świec i Mydła - I. Halprin, Jędrzejów. Marzec 1932.

Nafta - Halpryn J., Podklasztorze
[księga adresowa z l. 30]

Źródło:
Archiwum Państwowe w Kielcach